Miras-Tenkis Davaları

Miras-Tenkis Davaları

Saklı payı ihlal edilmiş olan saklı paylı mirasçıların, saklı paylarını alabilmek için ihlalde bulunanlara karşı açmış oldukları davaya  ‘tenkis davası’ denilmektedir. Bu davanın açılabilmesi için miras bırakanın ya sağla rarası bir kazandırma ile yada ölüme bağlı bir tasarruf ile saklı paylı mirasçısının saklı payına tecavüzde bulunması gerekmektedir.

Uygulamada sıklıkla farklı şekillerde karşılaşmış olduğumuz bu durum genellikle miras bırakanın mirasçılarından bir veya bir kısmını diğer mirasçılarına göre mirasından daha fazla yararlandırmak  amacıyla sağlar arası(bağış) veya ölüme bağlı tasarruflar(Vasiyetname, miras sözleşmesi) vasıtasıyla diğer mirasçıların saklı paylarını ihlal etmeleri suretiyle ortaya çıkmaktadır. Ya da mirasçılarına kızan miras bırakanın tüm malvarlığını bir kişiye, bir kuruma  bağışlaması veya tüm malvarlığını vakfetmesi hallerinde ortaya çıkmaktadır. Yalnız bu davanın muvazaadan kaynaklanan(danışıklı işlem)davalar ile karıştırılmaması gerekmektedir.  Burada muvazaadan farklı olarak aslında tarafların iradelerine uygun hukukun sonuç bağladığı gerçek bir işlem vardır. Yani bu işlemler yapıldığı anda geçerli olan bünyelerinde herhangi bir sakatlık olmayan işlemlerdir. Bir babanın oğluna tasarruf oranını aşarak ev bağışlamasını buna örnek olarak gösterebiliriz. Bağışlama işlemi gerçek bir işlemdir ve yapıldığı anda geçerlidir. Eğer süresi içinde tenkis talebinde bulunulmazsa işlem geçerli kalır.

Tenkis davasını KURAL olarak saklı paylı mirasçılar açabilirler.(Eş, altsoy, üst soy) İSTİSNAİ hallerde ise iflas masası, ellerinde borç ödemekten acz belgesi olan saklı paylı mirasçının alacaklıları da bu davayı açabilirler.

Davalılar ise saklı payı ihlal eden kazandırmayı iktisap eden kişilerdir.

Davanın amacı ise saklı payı ihlal edilen mirasçı, saklı payına kavuşana kadar mirasbırakanın yapmış olduğu tasarrufun tenkis edilmesidir.

Peki miras bırakan birden fazla sağlar arası ve ölüme bağlı tasarruf yapmışsa tenkis kimden talep edilmelidir? Bu sorunun cevabı ise TMK m.570’ de yer almaktadır. Kanun koyucu menfaatler dengesini göz önüne alarak tenkiste sırayı düzenlemiştir. Buna göre;  

Önce ölüme bağlı tasarruflardan indirime gidilecektir. Dikkat etmek gerekir ki ölüme bağlı tasarruflar farklı tarihlerde yapılmış olsa bile miras bırakanın ölümü anında muaccel olacağı için tarihe göre değil, orana göre tenkise tabi tutulur.
Ölüme bağlı tasarruflar saklı payı sağlamazsa daha sonra miras bırakanın yapmış olduğu sağlar arası kazandırmalar tenkise tabi tutulacaktır. Burada ise orana göre değil yapılış tarihine göre en son yapılmış olan tasarruftan başlayarak işlem tarihine göre en yeniden en eski tasarrufa doğru tenkis yapılacaktır.
Son olarak kanun koyucu TMK m.570/2 ‘ de özel bir düzenlemeye yer vererek kamuya yararlı kazandırmaların tenkisinde sırlamaya bir istisna getirmiştir. Buna göre ‘kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan ölüme bağlı kazandırmalar ve sağlar arası kazandırmalar en son sırada tenkise tabi tutulacaktır.”

Tenkis davalarında yetkili ve görevli mahkeme ise ‘miras bırakanın son yerleşim yeri asliye hukuk mahkemeleridir.

Kanun koyucu bu davanın açılmasında 1-10 yıllık hak düşürücü süre öngörmüştür. Buna göre davacı, saklı payına tecavüz edildiğini öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde tenkis davasını yetkili ve görevli mahkemede açması gerekmektedir. Aksi halde dava açma hakkı sona erer. Ayrıca her halükarda vasiyetnamenin açıldığı ve diğer tasarruflar için miras bırakanın ölüm tarihinden itibaren 10 yıl içinde açılması gerekmektedir.

Tenkise Tabi Sağlar arası Kazandırmalar Nelerdir?

1. Miras bırakanın, mirasçılık sıfatını kaybeden yasal mirasçıya miras payına mahsuben yapmış olduğu sağlar arası kazandırmalar, geri verilmemek kaydıyla altsoyuna malvarlığı devri veya borçtan kurtarma yoluyla yaptığı kazandırmalar ya da alışılmışın dışında verilen çeyiz ve kuruluş sermayesi,

2. Miras haklarının ölümden önce tasfiyesi maksadıyla yapılan kazandırmalar,

3. Miras bırakanın serbestçe dönme hakkını saklı tutarak yaptığı bağışlamalar ve ölümünden önceki bir yıl içinde adet üzere verilen hediyeler dışında yapmış olduğu bağışlamalar,

4. Miras bırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yaptığı açık olan kazandırmalar.

Her ne kadar miras hukukunda tenkis davalarını genel hatlarıyla açıklamış olsak da hak kaybına uğramamak için bu konuda uzman hukukçulara danışmakta ve hukuki yardım almakta fayda olduğunu düşünmekteyiz.

Related Projects

admin - author

LEAVE A REPLY

Your email address will not be published. Required fields are marked *